الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

428

پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )

شرح و تفسير امروز پرده‌ها را كنار مىزنم ! جمله‌هاى متعدّدى كه در اين فراز از كلام آمده است هر كدام اشاره به نكتهء مهمّى دارد و به نظر مىرسد كه در لا به لاى اين جمله‌ها ، جمله‌هاى بيشترى بوده است كه مرحوم « سيّد رضى » ( ره ) به هنگام تلخيص كردن ، آنها را ساقط نموده است . چرا كه سيرهء مرحوم « سيّد رضى » ( ره ) بر اين قرار داشته كه از خطبه‌ها گلچين مىكرده و قسمتهايى را كنار مىگذاشته ، گاهى بيشتر و گاهى كمتر . به هر حال نخستين نكته‌اى را كه امام ( ع ) در اين جا به آن اشاره مىكند اين است كه مىفرمايد : « من امروز ( حوادث ) بىزبانى را كه صد زبان دارد براى شما به سخن در مىآورم ( تا حقايق را فاش كند ) » ( اليوم انطق لكم العجماء ذات البيان ) . « عجماء » به معناى حيوان بىزبان است ، ولى گاه به حوادث و مسائل ديگرى كه سخن نمىگويد نيز اطلاق مىشود و لذا بسيارى از شارحان نهج البلاغه معتقدند كه « عجماء » در اين جا اشاره به حوادث عبرت‌آميزى است كه در عصر او يا در گذشته ، روى داده و هر كدام براى خود زبان حالى دارند و انسانها را پند و اندرز مىدهند . امام پيامهاى آنها را با بيان رساترى در اين جا و در موارد ديگر بيان مىكند و نكته‌هاى عبرت‌آموز آنها را شرح مىدهد . اين احتمال نيز داده شده است كه منظور از آن صفات كمال خود آن حضرت و يا اوامر الهى است كه اينها نيز گويى خاموشند و امام سخنان آنها را بازگو مىكند . در جملهء دوّم امام ( ع ) با قاطعيّت مىفرمايد : « آن كس كه از دستورات من تخلّف كند از حق دور گشته است زيرا از زمانى كه حق را به من نشان داده‌اند هرگز در آن ترديد نكرده‌ام ( بنا بر اين آنچه مىگويم حق است و هر كس تخلّف كند از حق فاصله گرفته ) »